نمك اين بلورهاي سفيد مكعبي بسيار ريز موجود در طبيعت با همه خواصي كه در آن وجود دارد اگر به طور صحيح و به اندازه از آن استفاده نشود عوارض نامطلوبي را بر سلامت انسان ها مي گذارد.
ناخالصي هايي كه با نمك همراه است مي تواند به بروز عوارض نامطلوب در دستگاه گوارش كليه كبد و ريه منجر شده و حتي در موارد حاد مانع از جذب آهن و مسموميت شود.
كارشناسان تغذيه تاكيد مي كنند كه حداكثر نمك مصرفي هر فرد روزانه دو تا سه گرم باشد و از پنج گرم در روز تجاوز نكند و حتما از نمك تصفيه شده يد دار استفاده شود.
نمك نام متداول كلرور سديم است و شايد بتوان گفت اين بلورهاي شورمزه يكي از نخستين مواد نگهدارندهاي است كه بشر آن را به دليل خواص ضد ميكروبي و جلوگيري از فساد و به دليل بهبود طعم از دير باز به مواد غذايي خود افزوده است .
نغمه تشكري يكي از كارشناسان تغذيه وزارت بهداشت روز يكشنبه در گفت و گويي با خبرگزاري جمهوري اسلامي در اين باره مي گويد : نمك در طبيعت به دو صورت محلول در آب و جامد (معادن نمك ) موجود است . هنگام استخراج نمك از آبهاي شور و معادن ناخالصيهايي وارد آن ميشود كه براي سلامتي انسان بسيار مضر است .
ناخالصيهاي نمك :
اين كارشناس تغذيه مي گويد از جمله مهمترين ناخالصيهاي همراه با نمك ميتوان به شن ماسه خاك مواد آلايندهاي كه براي استخراج نمك استفاده ميشود مواد محلول همچون سولفات كلسيم و منيزيم و بالاخره فلزات سنگين همچون سرب جيوه ارسنيك و كادميوم و اشاره كرد.
مصرف اين ناخالصيها كه همراه با نمك است ميتواند به بروز عوارض نامطلوب در دستگاه گوارش كليه كبد و ريه منجر شده و حتي در موارد حاد مانع از جذب آهن و مسموميت شود.
راه حل استفاده از نمك تصفيه شده يد دار است :
تشكري يكي از راههاي بسيار مناسب براي جلوگيري از ورود اين مواد به داخل غذاهاي مصرفي را استفاده از نمك تصفيه شده بيان مي كند. يعني نمكي كه در آن با روش تبلور دوباره ناخالصيهاي محلول و نامحلول آن حذف شده و كاملا بهداشتي شده است .
او مي گويد آنچه در صنعت براي توليد اينگونه نمك به كار گرفته ميشود به طور خلاصه عبارت است از انحلال نمك در آب رسوب دادن ناخالصيها از طريق افزودن مواد شيميايي و فيلتراسيون تبخير آب نمك و تشكيل كريستالهاي خالص شده و خشك كردن اين كريستالها به گونهاي كه رطوبت آن به كمتر از يك دهم درصد برسد.
كاربرد نمك تصفيه شده :
از اينگونه نمك ميتوان براي مصارف خوراكي خانوار مصارف صنعتي همچون صنايع كنسرو نانوايي لبني سوسيس و كالباس و بيسكويت سازي و... مصارف داروسازي و توليد غذاي دام استفاده كرد.
توصيه هاي مهم براي استفاده از نمك تصفيه شده :
اگرچه براي پيشگيري از بيماريهاي قلبي و عروقي و افزايش فشار خون مصرف كم نمك توصيه ميشود اما همان مقدار كم نيز بايد از نمكهاي يددار تصفيه شده بدست آيد تا هم يد مورد نياز بدن را تامين كند و هم عوارض احتمالي ناشي از وجود ناخالصيهاي نمك را برطرف كند.
وجود ناخالصيها در نمك علاوه بر ايجاد عوارض نامطلوب باعث كاهش شوري نمك شده در نتيجه افزايش مصرف نمك را به دنبال دارد.
نمك هاي تصفيه شده به دليل خلوص بالا يد را بهتر و به مدت بيشتري حفظ مي كنند. اما بايد توجه داشت نمكهاي يد دار نبايد به مدت طولاني در معرض نور خورشيد و يا رطوبت قرار گيرند چرا كه يد خود را از دست ميدهند.
بهتر است نمك يد دار در ظروف پلاستيكي چوبي سفالي يا شيشهاي رنگي با سرپوش محكم و بدون منفذ نگهداري شوند.
در هنگام خريد همواره به تاريخ مصرف نمك و وجود پروانه ساخت از وزارت بهداشت و قيد عبارت تصفيه شده روي بسته بندي بايد دقت كرد.
نكته بسيار ضروري ديگر آنست كه هرچه از تاريخ توليد يك ماده غذايي بگذرد از كيفيت آن كاسته ميشود.پس ضمن آن كه به اندازه مصرف خريد مي كنيد به تاريخ توليد نيز بسيار دقت كنيد.
ويژگي هاي نمك تصفيه شده :
كارشناس تغذيه وزارت بهداشت مي گويد رنگ ظاهري نمك تصفيه شده سفيد شفاف تا مات است و شور مزه و عاري از هر گونه بوي خارجي است .
يد آن 10 تا 40 و سولفات آن حداكثر ppm خلوص آن حداقل 2 99 درصد و مواد نامحلول آن در آب حداكثر 16 دهم درصد است . 46 دهم درصد است .
رطوبت آن حداكثر يك دهم درصد كلسيم حداكثر 15 دهم درصد منيزيوم آن حداكثر سه دهم درصد و قليائيتش حداكثر سه صدم است . ppm و سرب موجود در آن حداكثر يك ppm مس آن حداكثر دو ppm درصد آرسنيك آن حداكثر پنج دهم
است . ppm و آهن موجود در آن حداكثر 10 ppm جيوه حداكثر پنج صدم ppm كادميوم نمك تصفيه شده حداكثر دو دهم